„Muszę zacząć ćwiczyć, muszę się ruszać …” – od uświadomienia takiej konieczności zwykle każdy zaczyna swoją przygodę z uprawianiem sportu. Większości z nas wystarczy odpowiedni ubiór, mocne postanowienie wyjścia z domu i zajęcia się jakąś dziedziną sportu. Jednak nie wszyscy mają tak łatwo.  Na pewno trudniej jest osobom chorującym na choroby przewlekłe, w tym na cukrzycę typu I. Czy one mogą bezpiecznie ćwiczyć? Co muszą zrobić, aby trening był bezpieczny? Na te pytania postaram się odpowiedzieć w niniejszym artykule.

Okazuje się, że około 60% chorych na cukrzycę typu I jest otyłych lub ma nadwagę. To, że sport nie jest zakazany, a właściwie jest zalecany osobom z cukrzycą typu I, powinien wiedzieć każdy chory i osoby z jego najbliższego otoczenia. Regularne ćwiczenia fizyczne (>=2-3 x/tydz.)zmniejszają ryzyko niektórych nowotworów u osób chorych na cukrzycę typu I, a także powikłań odległych cukrzycy, np. chorób sercowo-naczyniowych, osteoporozy, retinopatii, udaru itd. Inne korzyści płynące z uprawiania sportu to przede wszystkim wzrost siły mięśniowej, normalizacja ciśnienia tętniczego, spadek insulinooporności. Maleje też ryzyko otyłości (które w cukrzycy jest zwiększone), a co najważniejsze, wzrasta dobre samopoczucie ćwiczącego. Badania naukowe wykazały także zmniejszenie HbA1c u osób chorujących na cukrzycę i regularnie uprawiających aktywność fizyczną. Wymienione wyżej korzyści z całą pewnością zachęcają diabetyków do rozpoczęcia aktywności fizycznej.

Rozpoczynający ćwiczenia ma naprawdę dużo opcji do wyboru. Może skupić się na ćwiczeniach aerobowych (np. jazda na rowerze), które wykorzystują przemiany tlenowe do produkcji energii lub na anaerobowych (np. ćwiczenia na siłowni) wykorzystujących przemiany beztlenowe. Może także połączyć oba typy ćwiczeń i wykonać trening interwałowy. Ćwiczenia aerobowe powodują spadek stężenia glukozy we krwi, natomiast krótki sprint (do 30 sekund) może prowadzić do wzrostu stężenia glukozy we krwi z powodu zwiększonej ilości katecholamin w osoczu. Aktualnie nie ma badań potwierdzających, który typ wysiłku fizycznego jest korzystniejszy dla diabetyków.

Zanim chory na cukrzycę typu I podejmie regularną aktywność fizyczną, powinien nauczyć się przestrzegać kilku bardzo ważnych zasad. Taka osoba powinna być świadoma swojej choroby i obecności ewentualnych powikłań (w razie ich wystąpienia konieczne jest skonsultowanie możliwości regularnych ćwiczeń z lekarzem prowadzącym), powinna potrafić określić wpływ czasu trwania i nasilenia wysiłku na zapotrzebowanie na insulinę i węglowodany. Musi również pamiętać o kontroli glikemii, przed, w trakcie i po zakończeniu wysiłku. Tak więc każdy diabetyk powinien mieć przy sobie glukometr. Ponadto trenujący cukrzyk nie może zapomnieć o zwiększeniu podaży węglowodanów, czyli powinien przyjąć dodatkowe porcje przed, co godzinę w trakcie treningu, a gdy wysiłek trwa dłużej, to również po wysiłku (około 20-30g na 30 min). Ćwiczący powinien pamiętać, że nie powinno się wstrzykiwać insuliny w partie, które biorą udział w intensywnym treningu (np. podczas treningu nóg na siłowni  w udo). W przypadku gdy przed wysiłkiem poziom glukozy u trenującego jest w normie, to powinien obniżyć ilość wstrzykiwanej insuliny (jest to bardzo indywidualne, dlatego trzeba obserwować siebie i kontrolować wartości glikemii w trakcie wysiłku).

Reasumując, stwierdzam, że wysiłek fizyczny w chorobie przewlekłej, jaką jest cukrzyca typu I, przynosi wiele korzyści. Jednak pamiętać należy, że wszelka aktywność fizyczna powinna odbywać się pod kontrolą lekarza diabetologa. Spodziewane korzyści z pewnością są zachętą do podjęcia aktywności fizycznej, ale wszelkie działania powinny być podejmowane rozsądnie i po odpowiednim przygotowaniu. Niezbędnik diabetyka przy uprawianiu sportu to: Glukometr i paski  Peny z insuliną lub pompa insulinowaProdukty spożywcze zawierające węglowodany proste Wiedza i świadomość Dobry humor

Artykuły i podręczniki z których czerpałam informacje:Management of exercise for children and adolescents with type 1 diabetes mellitus.  Autor: Michael C Riddell, PhDhttps://www.mp.pl/insulinoterapia/cukrzyca/cukrzyca-typu-1/177911,bezpieczny-sport-u-chorych-na-cukrzyce-typu-1-czesc-i.htmlGajewski P. (red.): Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków 2018

 

Autor: Angelika Czajkowska