W dobie wzrastającej mody na coaching i rozwój osobisty, coraz częściej słyszymy o „pracy nad celem”. Co to znaczy? Psychologia określa pracę nad celem jako usystematyzowane działanie, które można sprowadzić do trzech prostych kroków, jakimi są:

1.precyzyjne zdefiniowanie celu,

2.dobór skutecznych strategii jego realizacji,

3.konsekwentne działanie, aż do osiągnięcia sukcesu.

Jak wykazują liczne badania i analizy, już samo posiadanie celu korzystnie wpływa na nasze samopoczucie i ogólny poziom motywacji życiowej. Z kolei jego zaplanowanie pozwala skuteczniej spełniać marzenia, nawet te, do których realizacji bezskutecznie podchodzimy wiele razy. Jeżeli sam jesteś osobą trenującą, lub zajmujesz się trenowaniem innych – z pewnością wiesz, jak frustrujące bywają kryzysy motywacyjne: porzucanie celu, powroty do jego realizacji, kolejne kryzysy – i tak w kółko. A energia do działania spada z każdym kolejnym załamaniem. Wydawać Ci się może, że taki kryzys to nieodłączny element działania każdego z nas, że takie wahania są normalne i że nie da się z tym nic zrobić. Nic bardziej mylnego! Możesz zyskać kontrolę, a kluczem do niej jest świadome działanie!

Jak teorię wcielić w życie? Od czego zacząć? Potraktuj ten artykuł jako praktykę własnej pracy nad celem, chętnie Ci w tym pomogę!

Dla zobrazowania procesu formułowania celu, wyobraź sobie, że, jako trener pomagasz osiągnąć cel swojemu klientowi. Nazwijmy go X.

Weź do ręki czystą kartkę i długopis. Na górze kartki napisz cel sformułowany przez X – np. schudnąć.

Teraz sprawdźmy, czy ten cel spełnia zasady, które statystycznie zwiększą szansę na jego realizację. Posłużymy się do tego koncepcją formułowania celów zwaną SMART. SMART to „mądra” technika wykorzystywana w psychologii i biznesie, będąca akronimem pięciu cech, jakie powinien spełniać dobrze określony cel:

  • S” jak sprecyzowany (powinniśmy wiedzieć czego konkretnie dotyczy cel i co dokładnie chcemy osiągnąć),
  • M” jak mierzalny (po czym poznamy, że zbliżamy się do celu i że finalnie został on osiągnięty?),
  • A” jak atrakcyjny (czyli stanowiący dla nas wyzwanie i niosący za sobą wiele korzyści),
  • R” jak realistyczny (czyli możliwy do osiągnięcia, dotyczący zachowań, na które mamy wpływ),
  • T” jak terminowy (mający konkretną datę realizacji).

Doprecyzujmy zatem cel: schudnąć.

Czy jest sprecyzowany? Nie. Żeby go doprecyzować, zmieniamy jego formułę na: schudnąć 10 kg. Czy jest mierzalny? Tak. Możemy łatwo zaobserwować spadek masy ciała, stając na wadze np. raz w tygodniu.

Czy jest atrakcyjny? Zdecydowanie tak, pomimo wyrzeczeń, jakich wymaga. Przewidujemy przecież, że schudnięcie 10 kg zaowocuje polepszeniem wyglądu naszego ciała, wzrostem energii życiowej oraz poprawi nasze samopoczucie i ogólny stan zdrowia. To czyni go atrakcyjnym.

Czy jest realistyczny? O ile jesteśmy fizycznie zdrowi – tak. Możemy wtedy wpływać na swoją wagę, za pomocą zmiany własnych zachowań (utrzymywanie zbilansowanej diety, regularne trenowanie).

Czy jest terminowy? Nie. Żeby spełniał to kryterium, powinien brzmieć: schudnąć 10 kg do końca roku, czyli do 31. grudnia.

Sprawdź teraz, czy cel zdefiniowany przez X spełnia zasady koncepcji SMART. Jeżeli tak – przyszedł czas na kolejny krok: określenie strategii działania. Strategie to zachowania, które X musiałby podjąć, żeby zrealizować swój cel. Wypisz na kartce wszystko, co przychodzi Ci do głowy. Jeżeli brakuje Ci pomysłów – zaproś do wspólnej burzy mózgów samego X i zróbcie to razem. Gdy wyczerpiecie już pulę idei – przejdź do kolejnego kroku. Przy każdej ze strategii wypiszcie listę plusów i minusów jej zastosowania – sprawdzicie tym samym na ile dane działanie jest dla X opłacalne. Dokonajcie eliminacji zbyt kosztownych lub ryzykownych działań, tak aby na liście pozostały tylko te strategie, które uznacie za najbardziej korzystne dla siebie. Uporządkujcie je teraz w kolejności, zaczynając od tego działania, które X musiałby podjąć jako pierwsze. Oczywiście może być ich kilka.

Przykładowo: jeżeli celem X jest schudnąć 10 kg do 31. grudnia – strategiami mogą być: utrzymywanie niskokalorycznej diety, uprawianie sportu 4 razy w tygodniu, picie con. 3 litrów wody dziennie oraz dbanie o regularny sen. Żeby jednak cel mógł się zrealizować dzięki zastosowaniu owych strategii – trzeba zamienić te strategie na konkretne działania. To kolejny krok.

Chodzi o wypisanie konkretnych zachowań, które X musiałby podjąć, żeby zacząć realizować każdą z wybranych strategii. Ten krok to maksymalne uszczegółowienie celu X i rozbicie go na mniejsze zadania. Przykładowo: Utrzymywanie niskokalorycznej diety wiązałoby się z: wizytą u dietetyka, przeznaczeniem czasu na robienie zakupów i przyrządzanie posiłków. Z kolei żeby odbyć wizytę u dietetyka, musielibyśmy wykonać kolejno następujące zadania: wyszukać odpowiedniego specjalistę (np. pytając znajomych o jego polecenie lub poszukując go w Internecie), wykonać telefon i umówić wizytę, udać się na umówione spotkanie.

Pamiętaj, że każde działanie musimy zaplanować z wyprzedzeniem! Zgodnie z wynikami analiz naukowców, planowanie działań zwiększa skuteczność osiągnięcia celu o 80%! Moja rada, którą możesz przekazać X: zainwestuj w organizer lub kalendarz. To najlepsze wsparcie w pracy nad celem! Poleć X, żeby zapisywał w nim plany na najbliższe tygodnie i każdego dnia wprowadzał w nim aktualne zmiany, odhaczając zrealizowane już zadania oraz robiąc notatki. Jako trener, nie zapominaj o tym, żeby na bieżąco monitorować postępy X i chwalić go za dokonany progres! To zwiększy jego motywację i chęci do dalszego działania, zmniejszając prawdopodobieństwo wystąpienia kryzysu! Powodzenia! 🙂

 

Autor: Natasza Chmielewska, psycholog